Kaddiesj
Kaddiesj is het gebed ter nagedachtenis van een overledenen, als uiting van rouw en om ouders te eren. Tevens wordt dit gebed jaarlijks op Jom ha Sjo’a gezegd als eerbetoon voor alle slachtoffers van de Jodenvervolging.
Kaddiesj is een verhaal over onmacht en dilemma’s. Over het maken van keuzes onder extreme omstandigheden. Hoofdpersonage is Gabriël Salomons. Een gedreven en ambitieus man. Hij is procuratiehouder bij NV Stoomweverij Vlijt. De eigenaren van Stoomweverij Vlijt proberen het bedrijf uit handen van de Duitsers te houden door een niet-joodse familievriend, Luuk Lambermont, tot directeur aan te stellen. Helaas komt er toch een Verwalter in de zaak.
Gabriël wordt secretaris van de Joodse Raad Enschede. Hij zet zich met volle overtuiging in voor zijn volk. Want of men nu azkenasich, sefardisch, orthodox, geassimileerd of zionist is, men is nu ‘de Jood’. Toch is daar die twijfel of zij als Raad, niet een instrument van de Duitsers zijn. De Joodse Raad Enschede besluit om een geheel eigen koers te varen en ‘tegenwerkend mee te werken’.
Er ontstaat een samenwerking met Ds. Oosterhuis en politieagent Toon Wallage. Ondanks dat het net van maatregelen en verordeningen zich om het Joodse volk sluit, weet Gabriël via zijn netwerk veel lotgenoten naar de onderduik te krijgen.
Als Gabriël in Januari 1942 na lange tijd weer de fabriek binnenstapt en de geur van brandende kolen uit de stokerij hem verwelkomt, lijkt er toch iets rigoureus veranderd.
Heeft Luuk Lambermont een verkeerde bedrijfsvoering? Betekent deze nieuw ingeslagen weg een versnelde ondergang van het Joodse volk.
Gabriël Salomons doet alles ter bescherming van zijn gemeenschap, maar tekent daarmee zijn eigen doodsvonnis. Verraden? ‘Wellicht is dit het risico van mijn werk geweest’, schrijft hij in zijn laatste brief aan zijn vrouw. Vele levens zijn mede door zijn inzet gered, maar híj werd op transport gesteld.
De Joodse Raad werd gedwongen tot het maken van keuzes waarvan de gevolgen niet direct zichtbaar waren, maar waarover met de kennis achteraf geoordeeld wordt.
Mary van Roden raakte gefascineerd door een pasfoto en ging op zoek naar de persoonlijke tragedie achter deze foto. Gaandeweg het onderzoek stuitte zij op feiten die de rol en plaats van de Joodse Raad Enschede een ander gezicht gaven. Kaddiesj is haar debuut waarin zij als niet-jood de Joodse gemeenschap in Enschede in de oorlogsjaren uiterst respectvol neerzet.